حمام بیزانسی

( 5٫00 امتیاز از 1 رای )
Loading...

سخن آغازین

حمام بیزانسی (یونانی: Βυζαντινά Λουτρά Άνω Πόλης) حمامی متعلق به دوران امپراتوری روم شرقی در شهر تسالونیکی یونان است. این بنا جزو میراث جهانی یونسکو در یونان می‌باشد. این حمام یکی از حمام‌های تاریخی و قدیمی کشور یونان است.

قدمت حمام بیزانسی

حمام بیزانسی (لوترا) که قدمت آن شاید به اواخر قرن 12 یا اوایل قرن 13 برگردد، در تسالونیکی و نزدیک کلیسای تاکسیارکِس و یک آب انبار بیزانسی واقع شده است. این بنا، یکی از 15 آثار تاریخی پالئوکریستی و بیزانسی تسالونیکی است که سال 1988 در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده است. حمام تازه مرمت‌شده‌ی تسالونیکی، نمونه کمیابی از حمام‌های باقی‌مانده‌ی دوران بیزانس است و همچنین تاثیر بیزانس بر حمام‌های عثمانی را نشان می‌دهد.

حمام بیزانسی از نمای روبرو
حمام بیزانسی از نمای روبرو

موقعیت حمام بیزانسی در شهر تسالونیکی

حمام بیزانسی در آناپولیس تسالونیکی و در مرکز یک بلوک کوچک قرار گرفته که توسط خیابان‌های تئوتوکوپولو، کریسپو، فیلوکتیتو و کریسوستومو احاطه شده است. اگرچه ساختمان‌هایی از این نوع که به عصر بیزانس برگردند، در شهر بسیارند؛ اما حمام بیزانسی نه تنها خراب نشده است، بلکه تا امروز به صورت کاملا دست‌نخورده باقی‌ مانده است. در واقع یکی از نمونه‌های نادر حمام‌های بیزانسی در یونان است که به صورت سالم حفظ شده است. در طول اشغال ترکیه به یک مکان متروک تبدیل نشد، فعال باقی ماند و به نام “حمام کوله کافه” شناخته می‌شد (به نام منطقه‌ای که در آن قرار گرفته، نامیده می‌شد). پس از هفت قرن استفاده‌ی بدون وقفه، فعالیت آن در سال 1940 متوقف شد و دیگر پذیرای مشتریان نبود.

حمام بیزانسی در حال مرمت
حمام بیزانسی در حال مرمت

معماری حمام بیزانسی

حمام بیزانس تسالونیکی، مستطیل شکل است و شامل سه بخش کلی است که هر کدام به دو آپارتمان تقسیم می‌شوند. بخش اول، قسمت سرد ساختمان (اتاقی که آب سرد وجود دارد) است و از آپارتمان‌ها بعنوان اتاق‌های رختکن استفاده می‌شد. با گذشتن از دو درب باریک و کوچک، می‌توان به بخش دوم وارد شد. بخش گرم شامل اتاق‌هایی با دمای متوسط است، جایی است که مقدمات رفتن به حمام آماده می‌شد. بخش سوم یعنی قسمت داغ ساختمان، حمام اصلی بود. در زیر کف آپارتمان‌های فراخ آن، جهنم‌ حمام ( فضای کوتاه زیر کف اتاق که در زمستان هوای گرم در آن می‌دمیدند) قرار گرفته است؛ سرداب کم ارتفاع با ستون‌هایی که در آن هوای داغ به گردش در می‌آید تا کف را گرم کند.

حمام بیزانسی در طی سالیان طولانی دست نخورده باقی‌مانده است.
حمام بیزانسی در طی سالیان طولانی دست نخورده باقی‌مانده است.

یکی از دو اتاق بخش گرم دارای یک گنبد کم ارتفاع است در حالی‌که دیگری توسط یک سقف نیم کره‌ای پوشانیده شده است. در سمت شمالی ساختمان، یک حوض وجود دارد و زیر آن یک اجاق است که آب را گرم می‌کند تا پس از آن با لوله‌های رسی به حمام منتقل شود.

سرگذشت حمام بیزانسی

در طول تاریخ طولانی خود، حمام بیزانس تسالونیکی با اضافه کردن ابزارها و تغییرات متعدد خراب شد. اوایل فقط زنان یا مردان در یک زمان می‌توانستند از آن استفاده کنند، اما حین اشغال ترکیه با انسداد راهروهای ارتباطی بین اتاق‌های سرسرا، اتاق گرم و اتاق داغ، هم مردان هم زنان قادر به استفاده از آن بودند. اخیرا یک سری کارهای مرمت و تعمیر آثار بیزانسی در حال انجام است تا این آثار در بازدیدهای باستان شناسی و تاریخی مورد توجه بازدیدکنندگان قرار گیرند. حمام بیزانسی نیز از این موضوع مستثنی نیست و در حال مرمت و بازسازی است.

حمام بیزانسی قبل و بعد از مرمت و بازسازی
حمام بیزانسی قبل و بعد از مرمت و بازسازی

کاربری حمام بیزانسی

حمام‌های عمومی تا اواخر قرون وسطی به کار خود ادامه دادند، بعد از آن حمام‌های عمومی بزرگ به حمام‌های خصوصی کوچک برای افراد سرشناس تغییر کاربری دادند. در قرن یازدهم، سنت حمام‌ها و حمام رفتن احیا شد و حمام‌های محله تاسیس شدند و حمام‌های خصوصی برای افراد سرشناس دایر شد و حتی حمام‌های خانقاهی نیز مشتری‌های خاص خود را پیدا کردند. حمام بیزانسی در تسالونیکی نیز به این صورت ساخته شد و مردم از آن استفاده می‌کردند. در حالیکه امروزه این تنها حمام باقی‌مانده‌ی بیزانسی در تسالونیکی است، در طول دوران بیزانس تعداد بسیار زیادی حمام وجود داشت. در دوران عثمانی، به عنوان کوله حمام شناخته می‌شد و مجاور مسجد و قبرستان مسلمان‌ها بود. آب انبار نزدیک در ابتدا هشت گنبد و سه ردیف ستون داشت.

همانطور که تا سال 1940 همچنان به کار خود ادامه داد، طی قرن‌ها کاربری آن به طور قابل ملاحظه‌ای تغییر یافت تا آداب و رسوم استحمام دوره‌های مختلف را در خود جای دهد. در کل اگر بازدید از این حمام تاریخی را در برنامه‌ی سفر خود قرار دهید، با سنت حمام رفتن در هفت قرن آشنا خواهید شد. پس این فرصت را از دست ندهید و از این بنای تارخی بازدید نمایید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *